𝐆𝐨𝐨𝐝 𝐅𝐫𝐢𝐝𝐚𝐲, 𝐆𝐨𝐨𝐝 𝐓𝐡𝐮𝐫𝐬𝐝𝐚𝐲 𝐨𝐫 𝐆𝐨𝐨𝐝 𝐖𝐞𝐝𝐧𝐞𝐬𝐝𝐚𝐲

 คำนำ
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาผมได้มีโอกาสอ่านเอกสารเกี่ยวกับ “พระเยซูถูกตรึงวันไหน” ซึ่งเป็นที่รับรู้กันในแวดวงวิชาการว่ามีอยู่ 3 มุมมองใหญ่ ๆ คือ วันศุกร์ วันพฤหัสบดี และ วันพุธ (Friday, Thursday and Wednesday Views) โดยแต่ละมุมมองก็จะมีข้อพระคัมภีร์และหลักคิดที่ใช้สนับสนุนมุมมองของตัวเอง ซึ่งในตอนแรกผมไม่ได้ให้ความสำคัญอะไรมากนัก เพราะว่า “WHEN พระเยซูสิ้นพระชนม์” แทบไม่มีความสำคัญ เมื่อเทียบกับ “WHY พระเยซูสิ้นพระชนม์”
แต่ความคิดของผมก็เปลี่ยนไป หลังจากที่ได้ฟังคลิปของมุสลิมที่โจมตีคริสเตียน ประมาณว่า
มุสลิม: พระเยซูฟื้นคืนพระชนม์วันไหน
คริสเตียน: วันอาทิตย์
มุสลิม: พระเยซูถูกตรึงวันไหน
คริสเตียน: วันศุกร์
มุสลิม: จากพระธรรมมัทธิวบทที่ 12 ข้อ 40 พระเยซูต้องตาย 3 วัน 3 คืน ไม่ใช่หรือ
คริสเตียน: …
ซึ่งเมื่อมุสลิมท่านนี้ได้ตรวจสอบและพบว่าคริสเตียนท่านนี้เชื่อมุมมองวันศุกร์ เขาจึงใช้จุดอ่อนของ Friday view เพื่อ (1) สร้างความสงสัยให้กับคริสเตียนท่านนั้น และ (2) ลดความน่าเชื่อถือของการตายของพระเยซู ไปพร้อม ๆ กัน ผมจึงตระหนักว่ายังมีพี่น้องคริสเตียนหลายคน ที่เชื่อว่าพระเยซูถูกตรึงวันศุกร์ แต่อาจจะไม่ทราบถึงเหตุผลของมุมมองนี้ จึงทำให้ไม่สามารถตอบคำถามเหล่านี้ได้

 ชี้แจงบางประเด็น
1. งานเขียนในเชิงเปรียบเทียบ ย่อมต้องอธิบายถึงจุดแข็งและจุดอ่อนของแต่ละมุมมอง ซึ่งอาจจะทำให้พี่น้องบางท่านที่มีมุมมองต่างกันไม่สบายใจ ก็ขออภัยมาไว้ ณ ทีนี่ด้วย
2. แม้ว่าในปัจจุบันคริสเตียนและองค์กรคริสเตียนจำนวนมาก ยังเลือกยืนมุมมองตามธรรมเนียมปฏิบัติของคาโทลิค ซึ่งเห็นได้จากการใช้คำว่า “ศุกร์ประเสริฐ (Good Friday)” แต่ในแวดวงวิชาการ มุมมองวันพุธ และ พฤหัสบดี กำลังได้รับความน่าเชื่อถือมากขึ้น
3. การศึกษาเรื่องนี้ค่อนข้างสร้างความสับสน อันเนื่องมาจากระบบการนับวันของชาวยิวแตกต่างจากที่เราใช้ในปัจจุบัน ซึ่งผมยอมรับว่าปวดหัวและต้องอ่านซ้ำไปซ้ำมาอยู่หลายรอบกว่าจะเข้าใจ
4. คริสเตียนส่วนมากนึกว่าสะบาโต คือ วันเสาร์ (weekly sabbath) เท่านั้น แต่ตามพระธรรมเลวีนิติบทที่ 23 จะพบว่า ยังมีสะบาโตตามเทศกาล (high sabbath) อีก 7 วัน ดังต่อไปนี้
1. วันที่ 1 ของเทศกาลขนมปังไร้เชื้อ (15 Nisan)
2. วันที่ 7 ของเทศกาลขนมปังไร้เชื้อ (21 Nisan)
3. เทศกาลเพนเตคอส (3 Sivan)
4. เทศกาลเป่าแตร (1 Tishrei)
5. เทศกาลลบมลทินบาป (10 Tishrei)
6. วันที่ 1 ของเทศกาลอยู่เพิง (15 Tishrei)
7. วันที่ 8 ของเทศกาลอยู่เพิง (22 Tishrei)

 ความหมายของแต่ละมุมมอง

𝔽𝕣𝕚𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
(1) พระเยซูสิ้นพระชนม์วันศุกร์บ่าย 3 และ (2) พระเยซูฟื้นพระชนม์ในช่วงเช้าของวันอาทิตย์ (หลังดวงอาทิตย์ขึ้น)

𝕋𝕙𝕦𝕣𝕤𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
(1) พระเยซูสิ้นพระชนม์วันพฤหัสบดีบ่าย 3 และ (2) พระเยซูฟื้นพระชนม์ในช่วงเช้าของวันอาทิตย์ (ก่อนดวงอาทิตย์ขึ้น)

𝕎𝕖𝕕𝕟𝕖𝕤𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
(1) พระเยซูสิ้นพระชนม์วันพุธบ่าย 3 และ (2) พระเยซูฟื้นพระชนม์ในช่วงเช้าของวันเสาร์ (ก่อนดวงอาทิตย์ขึ้น)

 วันที่ 14 เดือนนิสาน
วันที่ 14 เดือนนิสานตรงกับเทศกาลปัสกา ซึ่งมีความหมายในเชิงสัญลักษณ์ตรงกับการที่พระเยซูสิ้นพระชนม์ ดังนั้นนักวิชาการในทุกมุมมองจึงเห็นตรงกันว่า พระเยซูน่าจะถูกตรึงในวันนี้

 วันเตรียม (the day of preparation)
พระกิตติคุณทั้ง 4 เล่มระบุชัดเจนว่าพระเยซูสิ้นพระชนม์ในวันเตรียม (มัทธิว 27:62, มาระโก 15:42, ลูกา 23:54, ยอห์น 20:1) Jewish Encyclopedia เรียกวันเตรียมว่า Ereb Shabbat (The Eve of Sabbath) โดยคำว่า Ereb หมายถึง ตอนเย็น (Evening) ดังนั้น Ereb จึงหมายถึง ตอนเย็นของวันก่อนวันสะบาโต ซึ่งใช้ในการเตรียมอาหารสำหรับวันต่อไป

𝔽𝕣𝕚𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
เนื่องจากวันสะบาโตคือวันเสาร์ ดังนั้นวันเตรียมก็ย่อมเป็นวันศุกร์ นี่คือหลักฐานที่ชัดเจนว่าพระเยซูสิ้นพระชนม์วันศุกร์

𝕎𝕖𝕕𝕟𝕖𝕤𝕕𝕒𝕪/𝕋𝕙𝕦𝕣𝕤𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
เนื่องจากวันที่ 15 เดือนนิสานของทุกปี เป็นวัน high sabbaths ดังนั้น วันที่ 14 เดือนนิสาน ย่อมเป็นวันเตรียมเช่นกัน

*** ความเห็นส่วนตัว – Friday = Thursday = Wednesday
ในประเด็นวันที่ 14 นิสาน และ วันเตรียม ผมให้เสมอกัน

 การนับวัน “3 วัน 3 คืน” และ “วันที่ 3”
ใน มัทธิว 12:40 พระเยซูพูดอย่างชัดเจนว่า “เพราะว่าโยนาห์อยู่ในท้องปลามหึมาสามวันสามคืน อย่างไร บุตรมนุษย์จะอยู่ในท้องแผ่นดินสามวันสามคืนอย่างนั้น”

𝔽𝕣𝕚𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
a. ตอบแบบวันที่ (ordinal number)
เนื่องจากชาวยิวนับเศษของวันเป็น 1 วัน ดังนั้นพระเยซูตายวันศุกร์ (นับเป็นวันที่ 1) และ ฟื้นวันอาทิตย์ (นับเป็นวันที่ 3) ซึ่งสอดคล้องกับคำพูดของพระเยซู (ที่อยู่ในมัทธิว) ตอนอื่น ๆ เช่น มัทธิว 16:21, 17:22-23, 20:19 พูดถึง “วันที่สาม (the third day)”
b. ตอบแบบสำนวน (part of speech)
เนื่องจากมุมมองวันศุกร์ไม่สามารถนับ “3 คืน” ได้ (ศุกร์ – เศษวัน / เสาร์ – เต็มคืน+เต็มวัน / อาทิตย์ – เต็มคืน+เศษวัน) ดังนั้นจึงต้องตอบว่า คำพูดของพระเยซูพูดในมัทธิว 12:40 เป็นเพียงสำนวน (part of speech) ไม่ได้หมายความตามตัวอักษร อีกทั้งพระเยซูพูด “วันที่ 3” บ่อยกว่า “3 วัน 3 คืน” ดังนั้นจึงควรยืนตาม “วันที่ 3” มากกว่า
ปล. ชาวยิวจะเริ่มนับวันตอนดวงอาทิตย์ตกดิน ดังนั้นกลางคืนจะมาก่อนกลางวัน

𝕋𝕙𝕦𝕣𝕤𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
แม้ว่าพระกิตติคุณทั้ง 4 เล่มระบุชัดเจนว่า ผู้หญิงไปเจออุโมงค์ว่างเปล่าตอนเช้ามืดของวันอาทิตย์ (มัทธิว 28:1, มาระโก 16:1, ลูกา 24:1, ยอห์น 20:1) แต่ไม่ได้ระบุชัดเจนว่าพระเยซูฟื้นพระชนม์ในช่วงเวลาใด จึงเป็นช่องว่างให้มุมมองวันพฤหัสบดีสามารถยืดหยุ่นให้ พระเยซูฟื้นในช่วงระหว่างคืนของวันที่ 17 นิสาน (คืนวันเสาร์ จนถึงก่อนดวงอาทิตย์ขึ้นในเช้าวันอาทิตย์) และทำให้มุมมองนี้ไม่มีปัญหาเรื่อง “3 วัน 3 คืน” และ ไม่มีปัญหาเรื่อง “วันที่ 3” ด้วย

𝕎𝕖𝕕𝕟𝕖𝕤𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
หลักคิดคล้าย ๆ กับวันพฤหัสบดี แต่ขยับให้พระเยซูฟื้นในช่วงระหว่างคืนของวันที่ 17 นิสาน (คืนวันศุกร์ จนถึงก่อนดวงอาทิตย์ขึ้นในเช้าวันเสาร์) และทำให้มุมมองนี้ไม่มีปัญหาเรื่อง “3 วัน 3 คืน” กับ “วันที่ 3” เช่นกัน

*** ความเห็นส่วนตัว – Friday < Thursday = Wednesday
ในประเด็นเรื่อง “3 วัน 3 คืน” ถือว่าเป็นจุดอ่อนที่เด่นชัดของมุมมองวันศุกร์ ผมจึงให้คะแนนของวันศุกร์น้อยกว่าวันอื่น ๆ มากไปกว่านั้นประเด็นนี้ยังถูกมุสลิมหลายท่านเอามาโจมตี หากพี่น้องท่านใดจะยืนตามมุมมองวันศุกร์ ก็ต้องตอบคำถามให้ได้ หรือ เปลี่ยนเป็นมุมมองวันอื่นแทน

 วันที่ 17 เดือนนิสาน
วันที่ 17 เดือนนิสานมีความหมายเชิงสัญลักษณ์มากมาย เช่น เรือโนอาห์, ข้ามทะเลแดง, รับประทานผลแรก, และอีกมากมาย
(สนใจอ่านเพิ่มเติมได้ที่ https://christlike.co/resource/easter_17nisan/)
ตามปฎิทินของชาวยิวจะให้เทศกาลถวายผลแรก ตรงกับวันที่ 17 เดือนนิสาน ดังนั้นจุดเด่นอีกประการของของมุมมองพุธกับพฤหัสบดี คือ สามารถสอดรับกับความหมายในเชิงสัญลักษณ์นี้ได้ด้วย ในขณะที่มุมมองวันศุกร์จะให้พระเยซูฟื้นพระชนม์วันที่ 16 เดือนนิสานซึ่งไม่มีความหมายอะไร

*** ความเห็นส่วนตัว – Friday < Thursday = Wednesday

 คำว่าสะบาโตเป็นพหูพจน์
แม้ว่าพระกิตติคุณทั้ง 4 เล่มได้เขียนถึงเหตุการณ์เดียวกัน แต่ให้ไวยกรณ์ของคำว่าสะบาโตแตกต่างกัน โดย
ในมัทธิว 28:1 ไวยกรณ์ของสะบาโต คือ N-GPN (Noun – Genitive Plural Neuter)
ในมาระโก 16:1 ไวยกรณ์ของสะบาโต คือ N-GSN (Noun – Genitive Singular Neuter)
ในลูกา 24:1 ไวยกรณ์ของสะบาโต คือ N-GPN (Noun – Genitive Plural Neuter)
ในยอห์น 20:1 ไวยกรณ์ของสะบาโต คือ N-GPN (Noun – Genitive Plural Neuter)
จะเห็นได้ว่า 3 ใน 4 เล่ม ใช้คำว่าสะบาโตในรูปแบบที่เป็นพหูพจน์ ซึ่งแปลว่า มีสะบาโตมากกว่า 1 วัน

𝔽𝕣𝕚𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
มุมมองนี้มีสะบาโตเพียง 1 วัน (high sabbath กับ weekly sabbath เป็นวันเดียวกัน) ดังนั้นจึงต้องตอบว่า มีการใช้พหูพจน์ของคำว่าสะบาโต ในที่อื่น ๆ ด้วยแม้ว่าจะเป็นเพียงสะบาโตเดียว เช่น มัทธิว 12:1, ลูกา 4:16, กิจการ 13:14, 16:13 (เครดิต อาจารย์อะตอม Vajra Atom Pokaew) ดังนั้นพหูพจ์ตรงนี้ไม่จำเป็นต้องหมายความว่า สะบาโตมากกว่า 1 วันเสมอไป

𝕎𝕖𝕕𝕟𝕖𝕤𝕕𝕒𝕪/𝕋𝕙𝕦𝕣𝕤𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
เนื่องจากทั้ง 2 มุมมองเชื่อว่า high sabbath แยกกับ weekly sabbath จึงไม่มีปัญหาในจุดนี้

*** ความเห็นส่วนตัว – Friday < Thursday = Wednesday

 ผู้หญิงไปที่อุโมงค์
ทั้ง 3 มุมมอง เชื่อตรงกันว่า เหตุผลที่ผู้หญิงทั้ง 3 คนต้องเดินทางไปที่อุโมงค์ในเช้ามืดของวันอาทิตย์ เพราะว่า ก่อนหน้านี้เป็นวันสะบาโตจึงไม่สะดวกที่จะไปชโลมพระศพ แต่มุมมองวันพุธ จะหยิบรายละเอียดในมาระโก 16:1-2 ว่า
1 เมื่อวันสะบาโตผ่านพ้นไปแล้ว มารีย์ชาวมักดาลา มารีย์มารดาของยากอบพร้อมกับนางสะโลเม ไปซื้อเครื่องหอมเพื่อจะนำไปชโลมพระศพของพระองค์ 2 เวลารุ่งเช้าวันอาทิตย์ พอดวงอาทิตย์ขึ้น พวกนางก็มาที่อุโมงค์

𝕎𝕖𝕕𝕟𝕖𝕤𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
มุมมองนี้กล่าวว่า (1) ซื้อเครื่องหอมต้องเกิดหลังสะบาโต และ (2) ชโลมศพเกิดขึ้นวันอาทิตย์ ควรจะเป็นคนละวันกัน โดยเฉพาะในประเด็น “ซื้อเครื่องหอมต้องเกิดหลังสะบาโต” ซึ่งมุมมองศุกร์และพฤหัสบดีจะไม่มีช่องว่างให้ผู้หญิงทั้ง 3 คนไปซื้อเครื่องหอมเลย

𝔽𝕣𝕚𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
จะตอบว่าโยเซฟและนิโคเดมัส ได้เตรียมสิ่งเหล่านี้ไว้หมดแล้ว (ยอห์น 19:39-42) ส่วนผู้หญิงไปเพียงชโลมศพ จึงไม่ต้องเตรียมอะไรมากมาย

𝕋𝕙𝕦𝕣𝕤𝕕𝕒𝕪 𝕧𝕚𝕖𝕨
จะตอบเหมือนกับมุมมองวันศุกร์ และโจมตีกลับไปว่า ประเด็นนี้เป็นจุดอ่อนของมุมมองวันพุธ เพราะว่า หากวันสะบาโต คือ วันพฤหัสบดี กับ วันเสาร์ แล้วทำไมผู้หญิงเหล่านี้จึงไม่ไปชโลมศพวันศุกร์

*** ความเห็นส่วนตัว – Friday = Thursday < Wednesday

 เหตุการณ์ที่บ้านเบธานี
ใน ยอห์น 12:1-3 บันทึกว่า
1 ก่อนปัสกาหกวัน พระเยซูเสด็จมาถึงหมู่บ้านเบธานีซึ่งเป็นที่อยู่ของลาซารัสผู้ที่พระองค์ทรงให้เป็นขึ้นจากตาย
2 พวกเขาจัดงานเลี้ยงพระองค์ มารธาก็ปรนนิบัติอยู่ และลาซารัสก็เป็นคนหนึ่งที่ร่วมรับประทานอาหารกับพระองค์
3 มารีย์เอาน้ำมันหอมนารดาบริสุทธิ์หนักประมาณครึ่งกิโลกรัม ซึ่งมีราคาแพงมากมาชโลมพระบาทพระเยซู และเอาผมเช็ดพระบาทของพระองค์ เรือนก็หอมฟุ้งไปด้วยกลิ่นน้ำมันนั้น
หากเทศกาลปัสกา คือ วันที่ 14 เดือนนิสาน (และพระเยซูสิ้นพระชนม์วันนี้) เหตุการณ์ที่เบธานี ก็ย่อมเป็นวันที่ 8 เดือนนิสาน
จะเกิดปัญหากับมุมมองวันศุกร์ เพราะว่า หากวันที่ 14 เดือนนิสาน คือวันศุกร์ จะทำให้วันที่ 8 เดือนนิสานคือวันเสาร์ (วันสะบาโต) จึงเป็นไปไม่ได้ที่ “พวกเขาจัดงานเลี้ยง” ในวันนั้น
จะเกิดปัญหากับมุมมองวันพุธด้วย เพราะว่า หากวันที่ 14 เดือนนิสาน คือวันพุธ จะทำให้วันที่ 10 เดือนนิสานคือวันเสาร์ (วันสะบาโต) จึงเป็นไปไม่ได้ที่ “พระเยซูจะทรงลูกลาเข้าเยรูซาเล็ม และ ประชาชนจะมาร้องโฮซันนา” ในวันนั้น

*** ความเห็นส่วนตัว – Thursday > Friday = Wednesday

 ประเด็นอื่น ๆ
ยังมีอีกหลายประเด็นที่ทั้ง 3 มุมมองนี้ตอบโต้กัน เช่น การเปรียบเทียบวัน (Jewish day vs Gregorian day), ความหมายของคำว่า “อยู่ในท้องแผ่นดิน (heart of the earth)”, ช่วงเวลาของสุริยคราส (มีการไปค้นข้อมูลจาก NASA ด้วย), ความหมายของคำว่า “วันแรกของสัปดาห์” และ อีกมากมาย หากพี่น้องสนใจเพิ่มเติมสามารถตามอ่านได้ในเอกสารอ้างอิงด้านล่าง

สุดท้ายก็อยากจะย้ำอีกครั้งว่า พี่น้องจะยืนวันไหนก็เอาที่สบายใจครับ เพราะว่า “WHEN พระเยซูสิ้นพระชนม์” แทบไม่มีความสำคัญ เมื่อเทียบกับ “WHY พระเยซูสิ้นพระชนม์”

สนับสนุน Thursday view
https://reasonsforhopejesus.com/thursday-crucifixion-two…/
https://reasonsforhopejesus.com/q-a-thursday-crucifixion…/
https://reasonsforhopejesus.com/jesus-last-days-timeline/
https://redeeminggod.com/case-for-thursday-crucifixion/

สนับสนุน Wednesday view
https://eztorah.com/archive/feast-of-first-fruits/#_ftn3
https://bible-menorah.jimdofree.com/…/resurrec…/summary/